İzmir'in Zamansız Nefesi: 125 Yıllık Saat Kulesi

1900‑1901 yıllarında temeli atılan ve bir yıl içinde hizmete giren İzmir Saat Kulesi, şehrin değişen yüzüne rağmen aynı noktada dimdik ayakta. Konak Meydanı’nın 81 metrekarelik tabanına oturtulan 21,12 metre yüksekliğindeki yapı, dört basamaklı mermer platform ve sekizgen kaideyle süslenmiş.

Fransız mimar Raymond Charles Péré, kuzey Afrika ve Endülüs izlerini taşıyan bir tasarım ortaya koymuş. Kule gövdesi Denizli‑Sarayköy’den çıkarılan taşlarla, koyu yeşil ve bordo mermerler ise Marsilya’dan getirilmiş; bu kombinasyon şehrin kozmopolit ruhunu yansıtıyor.

Yapım masrafları 1.700 Osmanlı Lirası ile sınırlı kalınca, İzmir halkı bağış kampanyası başlattı ve 1.500 lira daha toplandı. Böylece, kentin gönül bağışlarıyla doğan bu simge, sadece bir saat değil, toplumsal bir miras hâline geldi.

Kulenin dört cephesindeki saatler, 125 yıl önce kurulan tek bir mekanizmayla çalışıyor. 22 dişli çarktan oluşan bu sistem, ağırlık ve yerçekimi prensibiyle altı günde bir kurulup, üç ayda bir periyodik bakıma alınıyor. 1994’ten beri bu görevi üstlenen 68 yaşındaki saat ustası Feti Pamukoğlu, “Mekanik olarak aslına hiç dokunulmadı; ilk günkü gibi çalışıyor” diyerek gururla anlatıyor.

Bugün, 1901’den kalan izler silinmiş olsa da, Saat Kulesi hâlâ İzmir’in zaman tutan kalbi. Tarihi koruma projeleri ve turistik rotalarda öne çıkan bu yapı, şehrin geçmişiyle geleceği arasında köprü kurmaya devam ediyor.